Betoniranje Stepinog Luga najveće šume Beograda

Projekat “pejzažnog uređenja” Stepinog luga uznemirio je i meštane i ekološke aktiviste, koji su prijavili radove inspekciji. Radovi su zaustavljeni, ali ostaje pitanje – da li ćemo izbetonirati ceo Beograd?

Dani nakon proslave Prvog maja u Stepinom lugu su obično bili rezervisani za čišćenje svega onoga što je ostalo nakon piknika “radnika” koji su praznovali Međunarodni dan rada. Ove godine je, ipak, bilo drugačije.

Malobrojni posetioci primetili su da se u najvećoj šumi Beograda nešto čudno dešava – bageri, kamioni i druga teška vozila ušla su kroz rampu na terioriju šume i zauzela veliku livadu.

Radovi koje su mogli da vide veoma su ih zabrinuli – bageri su duž čitave livade kopali rovove dubine od skoro metar, zbog čega su meštani pomislili da je u pitanju kopanje temelja za neke objekte – ništa čudno u kraju u kojem se svaki kvadratni metar koristi za nove stambene kvadrate.

Više zabrinutih građana kontaktiralo je naš medij koji je o ovome odmah objavio obaveštenje, a ubrzo se, zahvaljujući tome, zainteresovala i šira javnost.

Kako nigde nije bila istaknuta tabla o projektu ni izvođaču radova, meštani su sve prijavili inspekciji, koja je zatim izašla na lice mesta, na koje su već pristigli i pojedini ekološki aktivisti.

Predstavnici izvođača radova, firme “Premijus”, branili su se od okupljenih građana i inspekcije, tvrdnjama da je u pitanju projekat “pejzažnog uređenja” šume, koji podrazumeva izgradnju teretane na otvorenom, igrališta za decu i trim staze, koji im je poveren od strane Opštine Zvezdara i Turističke organizacije Beograda, kao investitora projekta.

Inspekcija je utvrdila da kod ove vrste radova, tabla sa podacima o projektu nije potrebna, kao ni građevinska dozvola, ali jeste odobrenje Zavoda za zaštitu prirode Srbije, koje izvođač nije imao. Radovi su zbog toga u maju zaustavljeni i od tada velika livada u šumi, omiljeno mesto za piknik mnogih, stoji raskopana u rovovima, potpuno van svoje funkcije, mesecima.

Video pogledajte ovde:

ŠTA KAŽE FINANSIJER PROJEKTA – TURISTIČKA ORGANIZACIJA BEOGRADA?

U potrazi za odgovorima, obratili smo se investitoru ovog projeka – Turističkoj organizaciji Beograda.

“Turistička organizacija Beograda, prepoznajući prostor Stepinog gaja kao netaktnutu zelenu oazu sa izuzetnim potencijalom za unapređenje rekreativne zone ovog dela grada, odazvalo se predlogu Gradske opštine Zvezdara da se, u njeno ime, javi na konkurs za dodelu subvencija namenjenih za projekte razvoja turizma, koje je raspisalo tadašnje Ministarstvo trgovine, turizma i telekomunikacija (sada Ministarstvo turizma i omladine), a za potrebe izvođenja radova na ‘Pejzažnom uređenju postojećeg parka i uređenju sportskih terena Stepin gaj I faza GO Zvezdara”, odgovorili u nam u mejlu iz TOB-a.

TOB je sa pomenutim Ministarstvom zaključio ugovor kojim se ovaj projekat finansira sredstvima sadašnjeg Ministarstva turizma i omladine. Kako preciziraju dalje u mejlu, radi se o projektu kojim bi se de postojećeg parka Stepin gaj “prilagodio potrebama dece i sarijih, postavljanjem dečijeg igrališta (veličine oko 39mx11m), teretane u prirodi (oko 18mx10m), pritom obe površine obložene gumenom podlogom, povezanih pešačkim stazama obloženim behaton pločama, uz postavljanje klupa i kanti za otpatke.

Uvidom u detalje projekta, uverili smo se da je u planu korišćenje neekoloških i svakako neprirodnih materijala kojima teško da je mesto u šumi – gumene podloge, behaton ploče, beton i betonski ivičnjaci.

Čak ni ovo obrazloženje i dalje ne objašnjava potrebu za tako dubokim rovovima, sve dok se na pronađe objava na sajtu Gradske opštine Zvezdara o Planu razvoja zaštite životne sredine Gradske opštine Zvezdara u periodu 2025-2027. godine.

KAKO OPŠTINA ZVEZDARA VIDI ZAŠTITU PRIRODE: FIJAKER KROZ ŠUMU, ALI I VOZILA?

Skupština Gradske opštine Zvezdara u septembru 2025. godine usvojila je Planu razvoja zaštite životne sredine Gradske opštine Zvezdara u periodu 2025-2027. godine.

Uvidom u ovaj Plan, primetili smo da se on odnosi, između ostalog, i na stanje u Stepinom gaju, mada je, istine radi, šuma nazvana “Baba Velkina”, iako je taj toponim zapravo samo jedan (manji) deo ovog zelenog prostranstva.

Uz konstataciju da je u pitanju “fiksni element zelenila i trajno dobro Beograda u kojem je evidentirano stanište 13 posebnih biljnih zajednica i mnoštva neautohtonih listopadnih i zimzelenih vrsta” i da je “potrebno zaštititi prirodnu vrednost ove zone”, u nastavku se priča neočekivano razvija.

“Prilikom planiranja saobaćajne mreže, za interno komuniciranje unutar kompleksa, poštovati u što je moguće većoj meri postojeće stanje. Misli se na pešačke staze, trim staze, biciklističke staze, eventualne kružne trase za vožnju u iznajmljenim zaprežnim vozilima (fijakerima). Takođe je potrebno voditi računa da ove staze prime i motorna vozila radi snabdevanja, vatrogasna vozila, vozila hine pomoći i slično.”

Nastavak ovog dokumenta je podjednako zanimljiv, uz napomenu da se o kompleksu “Stepin gaj” stara JP “Srbijašume”, tj. Šumsko gazdinstvo “Beograd”.

“Park šumu, koja je potreba savremenom urbanom čoveku, ne treba shvatati kao rezervat nepatvorene, ali i neoplemenjee divlje prirode, već kao deo oplemenjene, korigovane, humanizovane i urbanizovane prirode”.

ŠTA SME DA SE RADI U ŠUMI ODLUČUJE ZAVOD ZA ZAŠTITU PRIRODE

Iz Zavoda za zaštitu prirode smo dobili informaciju da se šuma nalazi u procesu dobijanja statusa zaštićenog područja, zbog čega radovi svakako ne treba da se obavljaju. Ono što zabrinjava je da se taj proces stavljanja pod zaštitu odužio na dve i po godine.

“Inicijativu za zaštitu područja Stepin lug, Zavodu za zaštitu prirode Srbije podnela je Gradska uprava grada Beograda, Sekretarijat za zaštitu životne sredine 15. marta 2023. godine. Uz taj dopis je dostavljen i elaborat ‘Vrednovanje prostora Stepin lug’”, odgovorili su nam iz Zavoda.

Zavod je izradio Studiju zaštite “Park šuma Stepin lug”, kojom se utvrđuju vrednosti područja predloženih za zaštitu i način upravljanja tim područjem i istu tu studiju dostavio na dalju nadležnost radi proglašenja Sekretarijatu za zaštitu životne sredine grada Beograda, kao nadležnom organu.

Postupak zaštite se pokreće kada Zavod dostavi studiju zaštite nadležnom organu i kada Ministarstvo zaštite životne sredine obavesti javnost o postupku pokretanja zaštite na svom sajtu. S obzirom na to da Ministarstvo takvo obaveštenje još uvek nije objavilo, područje Stepinog luga i dalje čeka na neophodan status.

Dok se sve to čeka, Gradska opština Zvezdara obratila se ZZZPS sa zahtevom za izdavanje uslova zaštite, kako bi mogao da se nastavi pomenuti započeti, pa reakcijom meštana zaustavljeni projekat “pejzažnog uređenja”. Zanimljivo je da je Opština taj zahtev predala Zavodu tek nakon što su radovi počeli, pa zaustavljeni, 28. maja 2025. godine.

Zavod trenutno obrađuje taj zahtev, a šuma čeka donošenje odluke o stavljanja u status zaštićenog područja od Ministarstva zaštite životne sredine.

Podsećamo, Veliki Mokri Lug je u poslednjoj deceniji u potpunosti devastiran nekontrolisanom gradnjom stambenih zgrada, broj stanovnika je od 2011. dupliran (prema podacima sa popisa koji smo dobili od Zavoda za statistiku), a zelene površine drastično smanjene, pa je briga meštana za ovu oazu prirode logična.